Tyt Varlık Felsefesi Soruları

YKS 1.basamak Tyt sınavında 5, iknci basamak Ayt sınavında 3 Felsefe sorusu bulunmaktadır.

Tyt varlık felsefesi soruları WORD indir

Varlık Felsefesi (Ontoloji)

Searle’ün “Çin Odası Argümanı”nda, sadece kâğıt uzatabileceğiniz bir penceresi haricinde dışarıyla irtibatı olmayan bir oda vardır. Odanın içinde tek kelime bile Çince bilmeyen bir görevli bulunmaktadır. Bu kişi Çince kitaplara başvurarak oda dışından gelen Çince sorulara doğru yanıtlar vermektedir. Yanıtlarını bir kâğıda yazarak dışarıdakilere iletmektedir. Dışarıdaki Çinliler, sorulara doğru cevaplar verildiği için odanın içindeki görevlinin tam anlamıyla Çince bildiğini düşünmektedir. Searle’e göre şimdi ve sonra üretebileceğimiz en gelişmiş yapay zekânın algoritması, bu Çin odası düzeneğindeki çalışma sisteminin ötesine geçemez.

Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisini desteklemek amacıyla yazılmış olabilir? 

A) Her insan kendine özgüdür

B) İçerikleri kavramak insana has bir özelliktir

C) İnsan sadece maddi tözden oluşmaz

D) İnsanı insan yapan duygularıdır

E) Robotlar hiçbir alanda insanın yerini tutamaz -2025 TYT

1977 yapımı Annie Hall adlı filmde, depresyondaki küçük bir çocuğu annesi doktora götürür. Anne doktora durumu “Okuduğu bir şey yüzünden böyle oldu ” diyerek açıklar. Çocuk sıkıntısını doktora anlatmaya “Evren genişliyor!” cümlesiyle başlayınca anne çileden çıkar ve sesini yükselterek. “Sen Brooklyn’desin ve Brooklyn’in genişlediği falan yok ” der.

Bu parça felsefi açıdan ele alınırsa annenin düşünceleri aşağıdaki yaklaşımların hangisiyle ilişkilendirilebilir?

A)    Varlık alanında çokluğun değil tek bir tözün esas olduğunu savunan monizm

B)    Dünyaya ilişkin bilgimizin sadece deneyimden gelmediğini savunan rasyonalizm

C)    Var olan her şeyin maddeden oluştuğunu söyleyen materyalizm

D)    Soyut irdelemeler yerine sonuç ve yarar kavramlarını kullanan pragmatizm

E)     Bilimsel bilgiyi ve aklı diğer düşünsel yöntemlere yeğleyen pozitivizm -2022 TYT

Herhangi bir şeyi üretirken önce onu zihnimizde tasarlar, sonra da bu tasarıyı hayata geçiririz. Mesela bir masa yapacaksak yapacağımız masanın biçimini kafamızda önceden oluştururuz. Nihayetinde o şey bir “masa” olacaktır, “sandalye” değil. Ama insanın varlığı söz konusu olduğunda durum değişir. O önceden belirlenmemiştir. Korkak bir insan, doğuştan korkak değildir; kendi yaşamındaki yapıp ettikleri ile korkak bir insan hâline gelmiştir.

Bu parça Sartre’ın varoluşçu düşüncesindeki hangi noktayı vurgulamaktadır?

A)    Kişi yaptığı şeyleri sorumluluk duygusuyla yapmalıdır.

B)    Seçimlerimiz ile özgürlüğümüz arasında bir bağlantı vardır.

C)    Varoluş bir iç sıkıntısı duygusunu beraberinde getirir.

D)    İnsan şöyle veya böyle var olur, sonra özünü kurar.

E)     Var olabilen tek varlık insandır. -2021 TYT

Felsefe hep “hakikat”in peşinde olmuştur. Hakikat, kimi zaman dünyanın görünüşlerinin altında yatan düzen kimi zaman da bu görünüşlerin ötesinde, sadece rasyonel düşünce ile ulaşılabilecek olan ideal bir yapı olarak düşünülmüştür. Her iki durumda da hakikat orada durmakta ve özne tarafından keşfedilmeyi beklemektedir. Özne; gözlem veya uslamlama yoluyla hakikate ulaşabilir. Oysa Nietzsche’ye göre hakikat özne tarafından keşfedilen değil, icat edilen bir şeydir. Dolayısıyla öznenin konumuna göre farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Özne, hakikate ulaşma çabası içinde fenomenleri yorumlar ve yorum tanımı gereği öznenin bulunduğu konumdan bağımsız değildir.

Buna göre Nietzsche’nin “hakikat” anlayışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Hakikate ancak rasyonel düşünceyle ulaşılabilir.

B) Özneden bağımsız, mutlak bir hakikatin varlığından bahsedilemez.

C) Hakikat görünüşlerin arkasındaki değişmez ilkedir.

D) Mutlak hakikate ancak büyük çabalarla ulaşılabilir.

E) Hakikat, gözlem ve uslamlama yapılmadan keşfedilemez. -2021 TYT

 “İnsanın sıkıntılı olduğu durumlarda zaman sanki duruyor, hiç geçmiyor.” diyen Can’a, öğretmeni “Zaman her durumda aynıdır; anlar, saniyeler, dakikalar, saatlerden vb. oluşur. On dakika her durumda ‘on dakikadır.” şeklinde yanıt verir. Buna karşılık Can “Ama bu dersteki on dakika benim için bir ömür gibi!” der.

Bu parçadaki öğretmen, zamanın her durumda aynı olduğunu savunarak Bergson’un felsefesindeki hangi görüşe karşı çıkmaktadır?

A) Yaşam ve zaman bir ilk atılımla başlar.

B) İnsan bilincinin dışındaki şeyler süre geçirmezler.

C) Bilim şeyleri mekâna göre, felsefe ise oluşum hâlindeki süreye göre kavrar.

D) Ölçülebilir zaman ile yaşanan zaman yani süre arasında ayrım yapmak zorunludur.

E) Mekânda süre yoktur, sadece zamandaşlıklar vardır. -2021 AYT

La Mettrie’ye göre insanlar ve hayvanlar yaylar kümesinden oluşan birer makineydi. Ancak insan, hayvana göre daha karmaşık bir makineydi ve aralarında eğer bir fark varsa bu fark yayların yerleriyle ilgili olabilirdi. Dolayısıyla La Mettrie için ruh da tüm makinenin ana yayı gibi ele alabileceğimiz bir hareket ilkesi veya bedenin duyarlı bir maddi kısmından ibaretti. Bu sistemin diğer tüm kısımları da sadece beynin bir çeşit işleviydi.

La Mettrie’nin bu görüşlerinden aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A) Beden ile ruh insan varoluşunun farklı görünümleridir.

B) Ruh, tek gerçeklik olan maddeye indirgenerek açıklanabilir.

C) Hayvanlardan farklı olarak insanın özü, ölümsüz ruhudur.

D) İnsan, farklı niteliklere sahip iki tözden; madde ve ruhtan oluşur.

E) Bedeni harekete geçiren ruh, tinsel yaşam ilkesidir.  -2019 AYT

Yapılabilecek bütün üçgen tanımları, üçgenin özünü verir. Bu tanımlar üçgenin varlığı konusunda bize bir bilgi vermez; hatta üçgenin var olmasını zorunlu kılmaz. O hâlde bir şeyin özü sadece “Bu nedir?” sorusunun cevabıdır. Farabi’ye göre de şeyler özünde varlıklarını barındırmaz. Kendisine varlık veren bir varlık olmadıkça her öz, sadece bir kavram olarak kalır ve gerçekleşmez. Dolayısıyla evren, insan, ağaç ve benzeri bütün özler varlığını sonradan elde etmiş varlıklardır. Bu durumda onları varlığa getiren; özünde var olmayı içeren, yani var olmaması düşünülemeyen başka bir varlık olmalıdır. Biricik olan bu varlık da var olmak için başka bir varlığa ihtiyaç duymayan Tanrı’dır.

Farabi’nin varlık anlayışını yansıtan bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A) Form kazanmadıkça madde var olamaz.

B) Şeyler, özlerini gerçekleştirdiğinde varlığa gelir.

C) Zorunlu varlığın dışındaki her şey mümkün varlıktır.

D) Töz, özünde değişmeden kalandır.

E) Varlıklar, tek bir gerçekliğin görünüşleridir. -2019 AYT

Beynin fotoğrafı, zihnin veya bilincin fotoğrafı değildir. Fiziksel bir şey olmadığı için zihnin bir fotoğrafı olamaz Bu yüzden büyük olasılıkla kaynağı zihin olduğu için bir inancın, düşüncenin, algının, imgelemin, arzunun ve duygunun fotoğrafını da çekemeyiz. Çünkü zihin ve beden birbirinden farklı iki tözdür. Düşünmemizi sağlayan beynimiz değil zihnimizdir.

Bu parçadaki görüşler aşağıdaki varlık anlayışlarından hangisiyle açıklanır?

A)      Herakleitos’un oluşu esas alan anlayışı

B)      Descartes’ın düalist anlayışı

C)      Husserl’in fenomenolojik anlayışı

D)      Hegel’in idealist anlayışı

E)      La Mettrie’nin maddeci anlayışı-2018 AYT

Diğer derslerden çıkmış TYT soruları için dersmateryalleri.com/tyt-sorulari adresini ziyaret edebilirsiniz.

Tyt Bilgi Felsefesi Soruları

YKS 1.basamak Tyt sınavında 5, iknci basamak Ayt sınavında 3 Felsefe sorusu bulunmaktadır.

Tyt bilgi felsefesi soruları WORD İndir

Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)

Her şeyden kuşkulanmaya çalıştığımız bir oyun oynayacak olsak herhangi bir şeyden kuşkulanacak kadar bile ilerleyemezdik Çünkü kuşku oyununun kendisi kesinliği varsayar; böyle bir oyunu ancak bazı şeylerden emin olduğumuzda oynayabiliriz Sorduğumuz sorular ya da kuşkularımız bazı önermelerin kuşkudan muaf olmasına bağlıdır. Bu muaf önermeler kuşkularımızın üzerinde döndükleri menteşelere benzer, eğer kapının açılmasını istiyorsak hiç kuşkusuz menteşelerimiz sabit olmalıdır.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir? 

A) Her şeyden kuşkulanan bir kuşku, işlevini yerine getiremez

B) Kuşku olmaksızın bir şeylerden emin olmak olanaksızdır

C) Kesin bilginin temelinde kuşku yatmaktadır

D) Soru sormak kesinlikten kuşku duymaktır

E) Kuşku duyulamayan tek şey kuşkulanmaktır. -2025 TYT

“Dünya eğer dönüyor olsaydı; bir taşı, yere dik olarak havaya fırlattığımızda bu taşın, fırlatılan noktanın gerisine düşmesi gerekirdi ” ifadesi, Dünya’nın hareketsiz olduğunu ispat etmek için eski zamanlardan beri kullanılan delillerden biridir Bu düşüncenin tam karşısında yer alan ve Dünya’nın döndüğünü düşünen Galileo, bir düşünce deneyi yapar. Bu düşünce deneyinde o, denizde hareket eden bir geminin direğinin tepesinden bir taş bırakıldığında bu taşın geminin arka tarafına değil de direğin dibine düşeceğini ortaya koyar. 
Galileo’nun bu düşünce deneyine ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? 

A) Dünya’nın döndüğünü akılcı bir yöntemle ispatlar

B) Dünya’nın dönmediğine dair bir delili bertaraf eder

C) Laboratuvarda yapılmadığı için güvenilemez

D) Düşüncenin ürünü olduğu için sağlam bilgi vermez

E) Yeterli şartlar sağlanmadığı için amacına hizmet etmez -2025 TYT

Kant’a göre bilgimizin temel kaynağı deneyimdir Dolayısıyla deneyimden bağımsız olarak nesnelerden bahsetmek mümkün değildir Ancak deneyimler, bizim sürekli bir şeylere maruz kaldığımız ve bütünüyle edilgen olduğumuz süreçler sonucunda oluşmaz Aksine algıladığımız dünyayı zihnimizdeki kategoriler aracılığıyla biz kurarız Bilginin oluşumunda bu şekilde etkin bir rol oynamamız dünyayı herkesin kendine göre algılayacağı anlamına da gelmemelidir çünkü dış dünyanın kuruluşu birtakım evrensel, zorunlu kalıp ve ilkeler ışığında gerçekleşir Bu yüzden Kant’a göre dünyayı bilmek, insan zihninden bağımsız doğa kanunlarını değil bilginin oluşumu için uyulması gereken zihinsel şablonlarımızı keşfetmeyi gerektirir.
Bu parçada Kant’ın bilgi anlayışının hangi yönü vurgulanmaktadır? 

A) Bireylere göreliği

B) İnsan türüne özgü öznelliği

C) Bilimsel sınırlılığı

D) Bilgide aşkınlığı

E) Kavramsal açıdan muğlaklığı -2025 TYT

Locke’a göre nesnelerin birincil ve ikincil nitelikleri vardır. Birincil nitelikler büyüklük, yer kaplama gibi nesnenin kendisinde olan ve algısal olarak bilebileceğimiz niteliklerdir. İkincil nitelikler ise nesnelerin birincil nitelikleri nedeniyle zihnimizde oluşan renk, koku, tat gibi niteliklerdir. Örneğin bir gülün şekli birincil niteliğidir ve zihnimizden bağımsız olarak o gülün kendisinde vardır. Fakat gülün kırmızı rengi ve kokusu için aynı şey söylenemez. Çünkü ikincil nitelikler varlıklarını “nesnel” olan birincil niteliklere borçlu olsalar da kendileri aslında o nesnelerin içinde değillerdir, algılayan kişiye göre değişirler. İşte insanlar da gerçekte maddi varlıkların tözsel yapısı ile değil birincil ve ikincil nitelikleri ile epistemolojik ilişki kurar.
Bu parçada Locke’ın hangi görüşü vurgulanmaktadır? 

A) Nesnelere ait ikincil nitelikleri birincil niteliklerden daha iyi biliriz.

B) Nesnelerin niteliklerinin ötesinde ne olduğunun bilgisine ulaşamayız

C) Maddi olmayan varlıkların gerçek özlerini bilmemiz mümkündür.

D) Renk, koku gibi nitelikler varlığın asıl nitelikleridir.

E) Duyumlarımıza kaynaklık eden nesnel bir dış dünya yoktur.-2024 TYT

Gazali, metafizik olgular kadar gözlemlenen dünyadaki olayların ve olguların anlaşılmasında da aklın yetersiz kaldığını ve vahye gereksinim duyulduğunu söyleyerek mucizeleri kanıtlamaya, inanç ilkelerini bu görüş üzerine temellendirmeye çalışır İbn Rüşd ise onun tersine Tanrı nın her şeyi belirli ve değişmeyen yasalara göre yarattığını ve şeylerin akılla tam olarak anlaşılamayacağı kabul edildiğinde ortada bilimin de kalmayacağını savunur Çünkü İbn Rüşd’e göre bilim, doğadaki kuralların keşfedilmesi ve bu kesin kurallara dayanılması yoluyla var olur Dolayısıyla Gazali’nin yaptığı gibi mucize mantığı her alanda savunulduğunda değişmeyen doğal kurallar olmayacak ve sonucunda bilime yer açılmayacak, hikmet ve bilginin değeri anlaşılmayacaktır

Bu parçada İbn Rüşd’ün Gazali’yi eleştirdiği konu aşağıdakilerden hangisidir?

A)Özgür iradenin varlığı       

B) Evrenin sonsuzluğu

C) Bilginin kaynağı               

D) Aklın yetkinliği

E) Felsefenin tutarlılığı-2023 TYT

Mavinin tüm tonlarını çok iyi bilip yalnızca bir tonunu hayatı boyunca hiç görmemiş bir kişi düşünelim Bu kişinin önüne o görmediği ton hariç, mavinin gözün algılayabileceği tüm tonlarını en koyusundan en açığına kadar koyduğumuzda bu kişi o tonun olmadığı yerde bir boşluk hissedecek ve orada yan yana duran o renk tonları arasında, diğerlerindeki farklılıklardan daha büyük bir farklılık olduğunu algılayacaktır Muhtemelen mavinin bu tonu, ona hiçbir zaman duyuları yoluyla iletilmese de o, bu tonun tasarımını kendi kendine oluşturabilecektir

Bu parça aşağıdaki görüşlerden hangisine yönelik bir eleştiri olabilir?

A)    Bilgi deneyimlerle değil, aklın doğuştan gelen ilkeleriyle edinilir

B)    İnsan, aklında bulunan formlara göre dış dünyayı algılayıp bilgi edinir

C)    İnsanın tüm bilgisi dış dünyadan doğrudan edinilen izlenimlerle oluşur

D)    Bilgilerin tamamı önceden zihinde bulunan fikirlerin anımsanmasıdır

E)    Bilgi akıldaki kavramların zihin tarafından işlenmesiyle oluşur. -2023 TYT

Epistemolojide tarihsel bir öneme sahip olan “apriori bilgi” kavramı, yalnızca akıldan veya aklın etkinliğinden türetilen önermelerin bilgisi için kullanılır. Apriori bilgi, deneysel veri ve delillerden bağımsız olduğu için bu bilginin doğruluğu deneyim aracılığıyla çürütülemez. Hatta inkâr edildiğinde çelişkiye yol açtığından apriori, kesin bir bilgi türü olarak görülür. 

Buna göre aşağıdakilerden hangisi apriori bilgi olarak değerlendirilemez?

A) Saf suyun normal kaynama noktası 100 oC’dir.

B) Melis Emre’den, Emre de Can’dan uzunsa Melis Can’dan uzundur.

C) Eğer bir kişi evli değilse o kişi bekârdır.

D) Eğer bir masa kare şeklindeyse onun kenar sayıları beşten azdır.

E) A ve B evrende iki farklı konumu belirtiyorsa A’daki bir nesne B’de olamaz.  -2022 TYT

Bitkinin çiçek açmasıyla tomurcuğun kaybolması gibi meyvenin kendini göstermesiyle çiçek de yitip gider. Sanki bitkinin varoluşu gibi görünen çiçekler aslında ağacın gerçek amacı olan meyveye götüren bir aşamadır. Bitkinin bu biçimleri aynı anda bir arada bulunmaz ve birbirlerinin yerini alarak gerçekleşir. Organik birliğin birer anı olan bu aşamalar, bütün içinde birbirleriyle çatışma hâlinde olmadıkları gibi tersine her biri aynı ölçüde gereklidir. Bu bir arada, eşit olarak bulunma zorunluluğu ise bütünü yani bitkinin yaşamını oluşturur.

Hegel’in bu düşüncelerinden hakikat konusunda aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?

A)    Hakikati anlamak için oluşumun ilk aşamasına odaklanılmalıdır.

B)    Bir şeyin hakikati, onun yalnızca anlık bir durumundan türetilemez.

C)    Hakikatin oluşumsal aşamaları birbirine bağlı değildir.

D)    Bir nesnenin hakikati, özünde değişmeyen bir yapı arz eder.

E)    Hakikat sadece temel parçaların bir araya gelmesinden oluşur. -2022 TYT

Martin Heidegger’e göre fenomenoloji, her türlü desteksiz kurgulamalara, tesadüfi bulgulara, güya ispatlanmış kavramların devralınmasına, nesiller boyunca birer sorunsal zannedilen sözde sorulara karşı “şeylerin kendisine” dönmektir. Böylece fenomenoloji “kendini gösterenin” yani şeylerin bizatihi kendinden hareketle görünür kılınmasını ve anlaşılmasını amaçlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi fenomenolojik bakış açısını yansıtan bir örnektir?

A)    Havanın yağmurlu olmasıyla kişinin kendini kötü hissetmesi doğru orantılıdır.

B)    Herkesin bu konuda hemfikir olması meselenin açıklığa kavuştuğunu gösterir.

C)    Masanın masa gibi olmasına ihtiyacım var, başkalarının güzel masa olmuş fikrine değil.

D)    Günümüzde güvenilir ve doğru bilgiye ulaşabilmenin yolu sosyal medyadan geçiyor.

E)    Eğitim hayatında başarılı olmak için daha az uyuyup daha çok çalışmak gerekir. -2022 TYT

Bilgeliğe ermiş bir insan artık bilgi ile uğraşmaz çünkü zaten her şeyi biliyordur. Bilgisizler de ne bilgi ile uğraşırlar ne bilge olmaya özenirler. Peki bilgisizlik neden kötüdür? Cahil kişi güzellikten, iyilikten, akıldan yoksunken hepsini kendisinde toplamış sanır da ondan. Yoksun olduğunu bilmeyen kimse ne diye kendinde olmayanın peşine düşsün ki? O vakit, bilgeler de bilgisizler de düşmezse bilginin peşine, kimler düşer peki? İkisinin ortasında olanlar düşer elbette. Bilgelik en güzel şeylerden biri, sevgi de her güzelin sevgisi ise ister istemez bilgelik dostu kişi de filozoftur. Yani filozof bilgelerle bilgisizler arasındaki kişinin ta kendisidir. 

Platon’un Şölen adlı eserinden derlenen bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?

A)  Bilgiyi aramama konusunda bilge ve cahil birbirlerine benzerler.

B)  Filozof, bilgeliğe sahip olmayan fakat onu arzulayan kişidir.

C)  Cahil kişi iyinin ve güzelin farkına varamayandır.

D)  Filozof zamanla bilgisini artırdıkça bilgeliğe erişir.

E)  Filozofun cahilden en büyük farkı neyi bilmediğini bilmesidir. -2021 TYT

Bir şey iki yolla kavranabilir: İlki mahiyetin akılla kavranması, ikincisi ise ona uyan örneklerle hayal edilmesidir. İkna da iki şekilde olur: İspatlarla veya inandırma yoluyla. Felsefe, varlıkların anlamlarının akılla kavranıp ispatlarla doğrulanmasından edinilen bilgileri içerir. Din ise bu anlamların uygun örneklerle hayal edilmesinden ve hayal edilenlere dair doğrulamanın inandırma yoluyla yapılmasından edinilen bilgileri içerir. Yani her ikisinin ele aldığı konular birdir. Ancak felsefenin ispat sunduğu yerde din ikna edici şeyler ortaya koyar. 

Farabi’nin bu görüşlerinden aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A) Her iki alan, kendine özgü araştırma konusuna sahiptir.

B) Din, inancı temellendirme; felsefe, varlığın bilgisine ulaşma amacındadır.

C) Felsefe ve din, aynı hakikate farklı şekillerde ulaşan alanlardır.

D) Felsefenin doğrularıyla dinin doğruları birbirinden bağımsızdır.

E) Felsefenin akılla ulaşamadığı hakikate din inançla erişir. -2021 TYT

Balmumu parçasını alalım; bal peteğinden yeni gelmiş ve henüz kapsadığı balın tatlılığını yitirmemiştir; toplandığı çiçeklerin kokusunun birazını korumaktadır; rengi, betisi görünürdedir; serttir, soğuktur, kolayca ele alınabilir ve parmakla vurulduğunda bir ses çıkarır; kısaca, onda bir cismi seçik olarak tanımak için gerekli her şey bulunur. Ama şimdi konuşurken onu ateşe yaklaştırıyorum, tattan geri kalanı uçup gider, kokusu yiter, rengi değişir, betisi yok olur, büyüklüğü artar, sıvılaşır, ısınır, güçlükle dokunulabilir olur ve vurulduğu zaman ses çıkarmaz. Bu değişimden sonra aynı balmumu kalır mı? Kaldığı kabul edilmelidir; hiç kimse bunu yadsımaz, hiç kimse başka türlü yargıda bulunmaz. O zaman bu balmumu parçasında öyle seçik olarak bildiğim neydi?

Descartes, Meditasyonlar adlı eserinden alınan bu örneğinde bilginin kaynaklarından hangisini eleştirmektedir?

A)  Akıl

B)  Duyu

C)  Vahiy

D)  Sezgi              

E)  İlham -2020 TYT

Kant, “Aydınlanma Nedir?” başlıklı yazısında aydınlanmayı, insanın kendi suçu nedeniyle düşmüş olduğu ergin olmayış durumundan kurtulma olarak tanımlar ve insanın ergin olmayışını kendi aklını kullanma cesareti gösterememesine bağlar. Kendi aklını kullanmak bir tür kibir değildir zira aklı kullanmak bütün fikirlere ve hatta kişinin kendi fikirlerine dahi eleştirel yaklaşabilmesini de gerektirir. Fikirler elbette ki bilmenin de yolunu açarlar ancak bilgiyle temellendirilmemiş veya ilişkilendirilmemiş fikirler karşılaştırılamadıkları gibi aralarında doğru bir seçim de yapılamaz. Bu durumda “cehalet” de bir başka fikirmiş gibi durur. Bu bağlamda aydınlanma, cehaletten kurtuluş hareketidir.

Bu parçada aydınlanma düşüncesiyle hangi iki kavram arasındaki ilişki vurgulanmaktadır?

A)   Düşünce özgürlüğü - akla güven

B)   Ahlak - düşünce özgürlüğü

C)   İnsanın değeri - eleştiri

D)  Seçme özgürlüğü - ahlak

E)  Akla güven - bilginin önemi -2020 TYT

Bir mağara düşünün Mahkûmlar, yüzleri mağaranın arka duvarına dönük zincirlenmiş Ömürleri boyunca orada tutulmuşlar ve başları, duvar dışında hiçbir şey göremeyecek şekilde sabitlenmiş Arkalarında bir ateş yanmakta ve sırtlarıyla ateş arasında bir yol var. Bu yolda yürüyen insanların gölgeleri mağaranın duvarına vurur; gelip geçenlerden bazıları ellerinde birtakım nesneler taşırlar ve bu nesnelerin gölgeleri de duvara yansır. Mağaranın içindeki mahkûmlar her zaman yalnızca gölgeleri görür. Gölgelerin gerçek şeyler olduklarına inanırlar, ama aslında gerçek şeyleri hiç görmezler.

Bu parçada betimlenen mağara metaforundan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A)   Gerçekliğin doğası değişmez ve farklı yüzleri bulunmaz.

B)   Duyuların yanıltıcılığından kurtulmak için başkalarının yardımına ihtiyaç duyarız.

C)   Aklın çalışma ilkelerini duyulardan gelen veriler belirler.

D)   Duyuların kullanımı hakikate ulaşmak için bir ön koşuldur.

E)   Duyular aracılığıyla bildiklerimiz tümüyle bir yanılsama olabilir. -2019 TYT

Descartes, Sofist Gorgias’dan beri süregelen kuşkuculuğu eleştirmek amacıyla “Düşünüyorum ohâlde varım.” önermesini geliştirmiştir. Buna göre, her şeyin varlığından hatta bir rüyada olup olmadığımdan bile kuşku duyabilirim. Fakat kuşku duyarken kuşku duyduğumdan ve bu şekilde düşünüyor olduğumdan kuşku duyamam. Dolayısıyla kuşkumun varlığı düşünen bir şey olarak varlığımın kesinliğini ortaya koyar. Bu doğrudan erişilebilinen bir bilgidir.

Bu parçada Descartes bilgi felsefesinin hangi temel sorusuna yanıt aramaktadır?

A) Rüya ve gerçek olan birbirinden nasıl ayrılır?                                   

B) Bilginin sınırı var mıdır?           C) Aşkın bilgiye ulaşılabilir mi?

D) Kesin bilgi olanaklı mıdır?     E) Doğru bilginin ölçütü nedir?   -2019 TYT

Sokrates bilgeliği tanımlarken onun özelliğinin her şeyi bilmek değil, neyi bilip neyi bilmediğini bilmek olduğunu söyler. Bu bakımdan felsefe bilgelik arayışı diye de tanımlanır. Felsefe öğreniminin insanlara kazandıracağı önemli özelliklerden biri de, insanların bildikleri konuda konuşmayı, bilmediklerindeyse susmayı öğrenmeleri olacaktır. Bu özelliği kazanan kişi fikri sorulduğunda bilmediği bir konuda insanları yanlış yönlendirmeyecektir. Örneğin biri ona Hangi eylemlerimiz erdemlidir? diye sorduğunda, erdem kavramının tanımına ilişkin bir bilgisi yoksa Bilmiyorum deyip, karşısındakini yanlış yönlendirmemiş olacaktır.

Bu parçada felsefenin aşağıdaki işlevlerinden hangisi vurgulanmaktadır?

A)  Hakikati arama ve ona ulaşma isteğini güçlendirmesi

B)  Kavramsal ve refleksif bilginin pratik yaşama aktarılmasını sağlaması

C)  Eleştirel bakış açısını geliştirmesi

D)  Tümel bilgiyi hedef edindirmesi

E)  Soruların yanıtlar kadar önemli olduğunun farkındalığını kazandırması -2018 TYT

İnsanların yüzyıllardan beri doğru olarak kabul ettikleri bilgilerin bile bir gün yanlış olduğu anlaşılabilir. Örneğin yüzyıllarca Aristoteles fiziğiyle desteklenen Batlamyus astronomisine göre Dünya’nın evrenin merkezinde hareketsiz bir şekilde durduğu doğru ve kesin bir bilgi olarak kabul edilmiştir. Oysa modern çağdaki bilimsel gelişmeler bu teorinin yanlış olduğunu gösterdi Acaba gelecek yüzyıllarda yeni bilimsel gelişmelerle şu anda doğru ve kesin olarak kabul ettiğimiz Newton fiziği ve Kepler astronomisinin de yanlış olduğu ortaya çıkabilir mi? Bundan kuşku duymamızı kim, nasıl engelleyebilir?

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisi tartışılmaktadır?

A)  Bilginin kaynağı nedir?

B)  İnsan bilgisinin bir sınırı var mıdır?

C)  Bilimselliğin ölçütü nedir?

D)  Doğru bilgi mümkün müdür?

E)  Bilginin değeri nedir? -2018 TYT

Diğer derslerden çıkmış TYT soruları için dersmateryalleri.com/tyt-sorulari adresini ziyaret edebilirsiniz.

Tyt Felsefeyle Tanışma Soruları

YKS 1.basamak Tyt sınavında 5, iknci basamak Ayt sınavında 3 Felsefe sorusu bulunmaktadır.

Tyt Felsefeyle Tanışma Soruları WORD İndir

Felsefeyle Tanışma

Hegel, Hukuk Felsefesinin Prensipleri adlı eserinde “Var olanı kavramak felsefenin görevidir çünkü var olan akıldır. Bireye gelince herkes kendi zamanının çocuğudur, felsefe de aynı şekilde kendi zamanını düşüncede özetler ” der. Felsefenin kendi zamanını düşüncede özetlemesi ise ancak olaylar yaşandıktan sonra gerçekleşir. Bu yönüyle felsefe, dünyanın nasıl bir yer olması gerektiğine dair bilgi vermek üzere sahneye hep geç gelir Hegel’in, Romalı bilgelik tanrıçasına atfen söylediği gibi “Minerva’nın baykuşu ancak gün batarken uçmaya başlar ”. Minerva’nın baykuşu bilginin taşıyıcısıdır ve tarih somut bir şekilde kendini gerçekleştirdiğinde kanatlarını açar ve uçmaya başlar.
Bu parçadan felsefeyle ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir? 

A) Mevcut zamanın ötesine geçip tüm çağlara hitap eder.

B) Bir dönemin olaylarını olup bittikten sonra düşüncede kavrar.

C) Ele aldığı konularla olayların akışını değiştirebilir.

D) Dünyayı yorumlamayı değil basitçe algılamayı hedefler

E). İnsana dair her türlü mesele üzerine fikir yürütebilir. – 2024 TYT

Felsefeyle tanışmanız büyük olasılıkla “İyi nedir?”, “Hayatın bir anlamı var mıdır?”, “Doğru nedir?” gibi sorulara cevap ararken olmuştur. Çok geçmeden fark edersiniz ki felsefe faaliyeti hiç bitmeyen bir alışveriştir; okuyucuların, meseleleri zihinlerinde tekrar tekrar ele almalarına olanak sağlayan ebedî bir sohbettir. Bu sohbet neticesinde söz konusu meseleyi daha iyi biliyor hâle gelip bazı sorulara cevap bulduğunuzu düşünebilirsiniz. Ama bilmeliyiz ki en temel sorulara ilişkin doğruları ve hakikatleri bulma görevi asla tamamlanan bir süreç değildir.

Bu parçada felsefenin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

A)    Basit kanaatler ve ön yargılara yer vermemesi

B)    Mutlak ve kesin sonuçlar içermemesi

C)    Var olanı bir bütün olarak ele alması

D)    Sistemli ve tutarlı olması

E)     Geçerli akıl yürütmelere dayanması – 2023 TYT

Felsefe öğretmeni derste insanın gerçekte bir özünün olup olmadığı ve dolayısıyla yapay zekânın insanın bilinçli zihinselliğine eş değer bir varoluşa sahip olup olmadığı gibi konular üzerine sorular sorar. Ardından öğrencilere örnek olarak Bıçak Sırtı adlı bir filmi anlatır “Filmde ‘replika’ adı verilen robotlar görünüm ve davranışlarıyla insanlardan ayırt edilememektedir. Bu replikalar, bilgileri olmadan belli anılar yüklendiği için, kendilerini bir çocukluk yaşamış ve büyümüş insanlar sanmaktadır. Bu replikalardan biri olan Rachael’ın, bir test sonucu insan olmadığını öğrenme anında nasıl etkilendiği ve duygusal bir tepki verdiği çarpıcı bir sahneyle verilir ”

Buna göre aşağıdakilerden hangisinin öğretmenin sorduğu sorular arasında yer alması beklenmez?

A)    İnsanı insan yapan nedir?

B)    Algıladığımız evren aslında gerçek midir?

C)    Anılar insanı diğer varlıklardan ayıran belirleyici unsur mudur?

D)    Duygulara sahip olmanın koşulu organik olmak mıdır?

E)     Bilinç insana eş değer bir yapay zekâ için zorunlu mudur? – 2023 TYT

Felsefi soruların net ve değişmez yanıtları, herkese uygulanabilecek hazır reçeteleri yoktur. Bu soruların kişilerin kendileri tarafından sorulup yine kendileri tarafından, kendileri için yanıtlanmaları gerekir. Örneğin hangi eğitim türüyle hangi mesleğin doğanıza daha uygun düşeceğini belirleyip kendinizi daha iyi tanıyabilmek için gençlik psikoloğundan yardım alabilirsiniz. Fakat “eğitimin ne olduğu” veya “insanların kendilerine, ailelerine ve ülkelerine karşı ne gibi sorumlulukları bulunduğu” veya “sorumluluğun ne olduğu” soruları, bir uzman tarafından gereği gibi yanıtlanamaz. Bu soruları sadece felsefe yardımıyla yanıtlayabiliriz.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir felsefe sorusu değildir?

A)    Seninle aynı şeye bakıyoruz ama aynı şeyi mi görüyoruz?

B)    Bir davranış bugün iyi yarın kötü olarak değerlendirilebilir mi?

C)    İdeal şartlar sağlandığında bir devlet düzeni nasıl olmalıdır?

D)    Kırmızı ışık yanınca herkes bekliyor ben de beklemeli miyim?

E)     Bu filmi eleştirmenler beğendi diye ben de beğenmek zorunda mıyım? – 2022 TYT

Sokrates, arkasında yazılı eser bırakmamış olmasına karşın hiç şüphesiz yaşadığı dönemin hatta felsefe tarihinin en göze çarpan düşünürlerinden biri olmuştur. Aktarılan bilgilere göre o, kendinden önceki filozofların doğa ve evreni merkeze alan görüşlerinden farklı olarak “insan” ve “ahlak” konuları üzerine yoğunlaştı. Hakikati ve var olanların doğasını anlamanın yolunun insanın kendini bilmesi olduğuna inanıyordu. Amacı insan öznesinden yola çıkarak herkes için geçerli, mutlak bilgiye ulaşmaktı. Ona göre her tür bilgi sorgulanmalı, akıl süzgecinden geçirilmeliydi. Bu sorgulayıcı yaklaşımının en büyük örneğini kendi yaşantısında gösterdi.

Bu parçadan Sokrates ile ilgili aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?

A) Kendine özgü konu ve yöntemler ortaya koymuştur.

B) İnsan bilgisinin ve değerlerinin göreceli olduğunu düşünmüştür.

C) Hakikate ve var olanın değişmez bilgisine ulaşmaya çalışmıştır.

D) Her tür bilgiye şüpheyle yaklaşıp sorgulamıştır.

E) Felsefesinin temelini insan ve ahlak alanındaki görüşleri oluşturmuştur. 2022-TYT                  

Fizik, biyoloji ve psikoloji gibi bilimlerin araştırma alanına giren konular, eskiden filozofların üzerinde düşündüğü ve yanıt aradığı meselelerdi. Zamanla felsefeden bağımsızlaşarak kendi özgün alanlarını oluşturan bu bilim dalları kesin bilgi üretme iddiası taşır hâle geldiler. Fakat bu disiplinlerdeki uzlaşma olanağı, felsefede aynı derecede oluşmadı. Peki felsefenin sunduğu bu belirsizlikler, kesinlikten uzaklık ve belli kuramlarda uzlaşma zorluğu bir dezavantaj mıdır? Bertrand Russell bu soruya: “Felsefeci kesinlik barındırmayan düşünsel yaşamla barışık olduğundan, ortalama bireyden farklı olarak eleştirel yönünü daha çok kullanma eğilimindedir.” diyerek karşı çıkar. 

Bu parçadan felsefeye ilişkin aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A) Felsefe mantıksal açıklığı temel alarak bilimlerden ayrılır.

B) Filozoflar her şeyi eleştirerek felsefenin bilimsel olmasını engellerler.

C) Felsefe de zamanla bilimlerin sahip olduğu bilgisel statüye ulaşacaktır.

D) Felsefenin kesinlik içermemesi, fizik gibi bilimleri ayrıcalıklı kılmaktadır.

E) Felsefe sorgulayıcı yönüyle dogmatik kesinlikten uzak durur. -2022 TYT                                                    

Kimileri felsefenin geçmişe takılıp kaldığını ve binlerce yıldır aynı soruları sorduğunu, buna karşın bilimin, durmaksızın ilerlediğini ve insanların hayatında köklü değişikliklere neden olduğunu, teknolojik gelişmeler bir yana yeme içme alışkanlıklarını bile farklılaştırdığını düşünmekte. Oysa felsefe, bilimler gibi dinamik bir şekilde ilerlemez belki ama güncel olandan da bağını hiçbir zaman koparmaz. Çağdaş düşünürlerin “İyi nedir?” gibi geleneksel sorunlar üzerine düşünmeyi sürdürürken aynı zamanda bilimin uğraştığı yapay zekâ, insan klonlama, paralel evrenler gibi konuları da felsefi olarak ele almaları bunun en önemli kanıtıdır.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A)    Felsefe bilimle karşılaştırıldığında tümüyle durağan bir yapıya sahiptir.

B)    Felsefe insana ve doğaya dair her konu ile ilgilenmektedir.

C)    Günümüzde felsefe de bilim kadar teknolojik gelişime katkı sağlamaktadır.

D)    Bilimsel bilgi tekrarlanabilen, sistemli ve düzenli bir bilgidir.

E)     Bilim daha çok cevaplarla uğraşırken felsefe sorulara odaklanır.-2021 TYT                  

Platon, Menon diyaloğunda Sokrates’in okuma yazma bilmeyen bir köleye bir geometri problemini nasıl çözdürdüğünü anlatır. Sokrates bilerek geometri sorusunu seçmiştir çünkü bu tür bir problem duyu bilgisi ile çözülemez. Sokrates için bu durumun açıklaması şöyledir. Köle daha önce bilmediği veya bilmediğini sandığı bir şeyi bilmektedir. Buna göre ruh bedene hapsolmadan önce idealar evrenindeyken idealarla tanışıklık içindedir ancak bedene hapsolduğunda ideaların bilgisini unutmuştur. Köle çevresindeki şeyleri görerek bir zamanlar sahip olduğu şimdi ise gizil olarak bulunan yetkin bilgiyi yeniden kazanmış ve problemi çözmüştür.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A)    Bilmek, sadece bir anımsama sürecidir.

B)    Önce duyulardan geçmemiş hiçbir şey zihinde bulunmaz.

C)    Bilgi hem aklın hem de deneyimin ürünüdür.

D)    Zihin, üzerine hiçbir şey yazılmamış boş bir levhadır.

E)     Bilgi, duyu deneyiminden elde edildiği için aposterioridir. -2021 TYT

Kimileri felsefenin çözümsüz meseleler ile soyut ve yaşamdan kopuk fikirlerden ibaret olduğunu sanır. Hatta bunlar felsefenin boş konuşma. Olduğunu bile söylerler. Yaşamın hızlıca akıp geçtiğine, bu yüzden derin düşünmenin gerekli olmadığına inanırlar. Dahası birtakım önemli konulara kıyısından köşesinden ilişenleri Felsefe yapma! diyerek azarladıkları bile olur. Oysa felsefe yapmak, hayatı doğrudan deneyimleme tavrından ve yaşamla yüzleşme düşüncesinden ayrı tutulamaz. Hatta felsefeyle iç içe olan insan, yaşamın ne olduğunu sorgularken aynı zamanda yaşamın görünen yüzünün ötesine de nüfuz eder.

Bu parçadan felsefeyle ilgili aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?

A)      Var olanın ardındaki gerçeği arar.

B)      Bireyin deneyimlerinden bağımsız değildir.

C)      Sorunlara genelgeçer soyut çözümler sunar.

D)      Herkesin ilgilendiği bir alan değildir.

E)       Hayatın özünü ve anlamını sorgular. -2019 TYT                  

Bazı insanlar, kişisel bilgi dağarcığını yalnızca kendi deneyimleriyle oluştururlar ve bunların gerçeklikle uyuşup uyuşmadığını sınamakla pek ilgilenmezler. Bu insanlar herhangi bir yargıyı doğru saymak için başka ölçütleri dikkate alırlar: İlk olarak, karşılarına çıkan yeni yargının önceden sahip olduklarıyla çelişip çelişmediğine bakarlar. Çelişmiyorsa, bu yargıyı benimsemenin işlerini kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağını anlamaya çalışırlar. Bunu da başarıyorsa, içinde yaşadıkları toplumun buna karşı çıkıp çıkmayacağını kontrol ederler. Bu ölçütlerin sıralaması zaman zaman değişse de, doğru sayılan yargı kümesinin büyük kısmı işte böyle oluşur.

Bu parçada sözü edilen insanlar bilgilerini oluştururken sırasıyla aşağıdaki ölçütlerden hangilerine başvurmaktadır?

A) Uygunluk - Tutarlılık - Yarar

B) Apaçıklık - Tümel uzlaşım - Yarar

C) Tutarlılık - Yarar - Tümel uzlaşım

D) Uygunluk - Apaçıklık - Tümel uzlaşım

E) Tutarlılık - Uygunluk – Apaçıklık. -2019 TYT                  

Newton olmasaydı veya bilimle ilgilenmeseydi Evrensel Çekim Kanunu hep sır olarak mı kalacaktı veya elbet birisi bu kanunu keşfedecek miydi? Örneğin gazların hacim ve sıcaklık ilişkisiyle ilgili yasalar J. Charles ve ondan daha sonra gelen J. Gay-Lussac tarafından birbirinden bağımsız olarak bulundu. Bu nedenle yasalar Charles veya Gay-Lussac kanunları olarak ifade edilir. Oysa Mimar Sinan Selimiye’yi tasarlayıp yapmasaydı, bu eser hiç olmayacaktı. İşte felsefi eserler de sanat eserleri gibidir. Eğer Hobbes, Leviathan adlı eserini yazmasaydı, bu eseri bir başkası yazamayacaktı.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

A) Felsefeyi, bilim ve sanattan farklı kılan, hayatı sorgulamasıdır.

B) Bilim evreni keşfeder, sanat ise evrendeki güzelliklerin peşindedir.

C) Sanatçı da bilim insanı gibi doğanın evrensel bir tablosunu çizmeye çalışır.

D) Filozofu bilim insanından ayıran nitelik, onun eserlerindeki özgünlüktür.

E) Sanat ve felsefe, duygu temelinde gerçekleştirilen etkinliklerdir. -2018 AYT

Diğer derslerden çıkmış TYT soruları için dersmateryalleri.com/tyt-sorulari adresini ziyaret edebilirsiniz.