Aristotelesçi Mantık
Aristotelesçi mantık SUNU İndir
Aristotelesçi mantık PDF İndir

2. ARİSTOTELESÇİ MANTIK

2.1. Aristotelesçi Mantıkta Kavram ve Terim

• Kavram ve Terim: Çeşitli nesnelerin zihindeki tasarımı kavram; bu tasarımların dil aracılığıyla ifade edilmesi ise terimdir. Bağlaçlar ve soru sözcükleri tek başlarına terim sayılmaz; terimler önermelerde özne veya yüklem olabilen ifadelerdir.
• Terim Çeşitleri:
• Somut / Soyut Terim: Duyuyla algılanabilen veya zihinle kavranabilen varlıkları (somut) ile nitelik veya ortak özellikleri (soyut) temsil eder.
• Tekil / Tümel / Tikel Terim: Tek bir bireyi (tekil), bir türün tüm bireylerini (tümel) veya bir kısmını (tikel) ifade eden terimlerdir.
• Kolektif / Distribütif Terim: Bireyler grubunu bir bütün olarak (kolektif) ya da o gruptaki bireylerin her biri için ayrı ayrı (distribütif) geçerli olan terimlerdir.
• Olumlu / Olumsuz Terim: Nitelik varsa olumlu, yoksa olumsuzdur.
• İçlem ve Kaplam:
• Kaplam: Bir kavramın içine aldığı nesneler kümesidir.
• İçlem: Bir kavramın kapsadığı elemanların ortak özellikleridir (anlamıdır).
• Ters Orantı: Kaplam çoğaldıkça içlem azalır, içlem çoğaldıkça kaplam azalır.
• Beş Tümel (Porphyrios Ağacı): Porphyrios tarafından sınıflandırılan beş tümel şunlardır: Cins, tür, ayrım, özgülük ve ilinti.

2.2. Aristotelesçi Mantıkta Önerme

• Önermenin Yapısı: Önerme, iki ya da daha fazla terimin bağlarla bağlanarak doğruluk değeri kazandığı yargı bildiren cümlelerdir. Özne, yüklem ve bağdan oluşur.
• Önerme Çeşitleri:
• Yapısına Göre: Basit önermeler ve basit olmayan (bileşik) önermeler.
• Niteliklerine Göre: Olumlu ve olumsuz önermeler.
• Niceliklerine Göre: Tümel, tikel ve tekil önermeler.
• Önermeler Arası İlişkiler (Karşı Olum Karesi): Kategorik önermelerin doğruluk ilişkileri üst karşıtlık (A-E), alt karşıtlık (I-O), altıklık (A-I, E-O) ve çelişiklik (A-O, E-I) ilişkileriyle incelenir.